Hayalleriniz Gerçek Olsun...

Ankara, TÜRKİYE

Demirtepe Vip Şubesi: Demirtepe Cad. No:9 Demirtepe
Konur Vip Şubesi: Konur Sok. No:6 Kızılay ANKARA

E-Mail İletişim

info@yorumzeka.com

×

Öz Yeterlilik Nedir?

Öz Yeterlik, bir kişinin ileriye dönük durumlarda bir eylem planını ne kadar iyi uygulayabileceğini belirleyen belirli inançlar kümesidir. Daha basit bir ifadeyle, öz yeterlik, bir kişinin belirli bir durumda başarılı olma yeteneklerine olan inancıdır.

Öz-yeterliliğin aynı zamanda kararlılık ve azim içermekte olup – kişinin bu doğuştan gelen yetenekleri hedeflere ulaşmak için kullanmasına engel olacak engellerin üstesinden gelmesine nasıl yardımcı olduğunu göstermektedir. Bireyin öz yeterliliği hakkında edindiği bilgiler, tecrübelerinden, gözlemlerinden, sosyal etkileşimleri ve son olarak fizyolojik ve psikolojik varlığının, bütüncül bir sonucu olarak ortaya çıkmaktadır.

Öz Yeterliliğe Dair Algının Kaynakları

1. Ustalık Deneyimleri (Performans Sonuçları)

Öz yeterlilik algısının birincil kaynağı, kişinin önceki performansının veya ustalık deneyiminin yorumlanmış sonucudur.

Ustalık deneyimleri, bu, kişinin yeni bir meydan okuma üstlendiğinde ve bunu yaparken başarılı olduğunda kazandığı deneyimleri ifade etmektedir.

Ustalık deneyimleri en etkili bilginin kaynağıdır, çünkü başarılı olmak için ne gerekiyorsa toplanıp toplanamayacağına dair en gerçek kanıtı sağlamaktadır. Başarı, bireyin öz yeterliliğine dair sağlam bir inanç oluşturur. Başarısızlıklar, özellikle de yeterlilik duygusu sağlam şekilde kurulmadan önce meydana gelirse, bireyin öz yeterliliğe dair inancını zayıflatır (Bandura, 1997).

Yeni bir beceri öğrenmenin veya belirli bir etkinlikteki performansını artırmanın kanıtlanmış en iyi yollarından biri pratik yapmaktır.

Pratik yapmanın ve yeni beceriler edinmenin çoğunlukla olumlu deneyimlere yol açacağından nasıl emin olabilirsiniz? Çoğu durumda, bunun bu kadar iyi çalışmasının bir nedeni, insanların – bu süreç boyunca bilmeden – kendilerine yeni beceriler kazanabileceklerini öğretmeleridir.

Bu olumlu düşünme biçimi – kişinin kendisi için belirlediği görevleri yerine getirebileceğine inanması çok önemlidir, çünkü bir şeyde daha iyi olma ya da yeni bir şey öğrenme mücadelesinin bir parçası, kişinin söz konusu görevini başarıyla yerine getirebileceğine inanmasını sağlamaktır.

2. Vekaleten Deneyimler (Sosyal Rol Modelleri)

Öz yeterliliğin ikinci önemli kaynağı, toplumsal modellerin sağladığı farklı deneyimlerdir. Kendimize benzeyen insanların çabaladığını ve başarılı olduğunu görmek bizlerin de başarılı olabileceğine dair düşünce ve inançlarımızı güçlendirmektedir.

Kişinin hayatında olumlu rol modelleri olduğunda  kişinin kendisiyle ilgili bu olumlu inançlardan en az birkaçını özümsemesi daha olası olacaktır. Büyük kardeş, büyük arkadaşlar, kamp danışmanları, ebeveynler, teyzeler ve amcalar, büyükanne ve büyükbabalar, öğretmenler, antrenörler ve işverenler dahil olmak üzere sosyal rol modelleri.

3. Sosyal İkna

Karmaşık bir görevi üstlenirken olumlu sözlü geri bildirim almak, bir kişiyi başarılı olacak beceri ve yeteneklere sahip olduğuna inanmaya teşvik eder.

4. Duygusal ve Fizyolojik Durumlar

Bir kişinin duygusal, fiziksel ve psikolojik refahı, belirli bir durumda kişisel yetenekleri hakkında ne hissettiğini etkileyebilir.

Örneğin, depresyon veya anksiyete ile mücadele ediyorsanız, sağlıklı bir refah seviyesine sahip olmak daha zor olabilir. Bu mücadelelerin bazılarından acı çekerken öz yeterlik oluşturmak imkansız mıdır? Tabii ki hayır, ancak öz yeterliliğinizi artırmak, sağlıklı ve iyi hissettiğinizde çok daha kolay bir iştir.

Önemli olan duygusal ve fiziksel tepkilerin yoğunluğu değil, nasıl algılandıkları ve yorumlandıklarıdır. Bu nedenle, zor durumları yaşarken kaygıyı nasıl yöneteceklerini ve ruh halini nasıl geliştireceklerini öğrenerek, bireyler öz yeterlik duygusunu geliştirebilirler.

Öz Yeterlik Oluşturma ile İlgili Öneriler

İnsanların yetenekleri hakkındaki inançlarının bu yetenekler üzerinde derin bir etkisi var. Yetenek sabit bir özellik değildir; nasıl performans gösterdiğiniz konusunda büyük bir değişkenlik vardır. Yeni şeyler denemekten kaçınmayın. Gelişmek istediğiniz alanda gelişmekte ya da gelişim üzerinde çalışmakta olan akran ya da rol modelleriniz ile etkileşime geçmeye özen gösterin.

Çevrenizde bulunan insanlardan performansınız ile ilgili geribildirim almaya çalışın ve eksik yönlerinizi geliştirirken, iyi performans gösterdiğiniz zamanların tadını çıkarın. Hedeflerinizi küçükten büyüğe ilerleyecek şekilde kurgulayın. Basamaklarda ilerledikçe yeterlilik ve gelişiminize dair olan değişimleri gözlemleyin. Zorlandığınız basamağı mümkün ise daha küçük parçalara ayırıp tekrar deneyin. Bedeninizi dinleyin ve ona iyi davranın. Duygu ve düşüncelerimizin fiziksel birçok faktörden etkilendiğini unutmayın.

Add Your Comments

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Whatsapp İletişim